სამართლებრივი ლათინური - კანონიკური სამართალი, რომის სამართალი, მაქსიმები სასამართლოში და საუკუნეების აქტები

კანონიკური სამართალი

კათოლიკური ეკლესიის სამართალი ლათინურადაა დაწერილი - კანონიკური სამართლის კოდექსი (Codex Iuris Canonici), რომის დიკასტერიების დეკრეტები და ინსტრუქციები, რომის როტასა და სამოციქულო სიგნატურის პრაქტიკა - და მისი ადმინისტრაცია საქართველოში, კავკასიის სამოციქულო ადმინისტრაციის გავლით, ლათინურ დოკუმენტებს მუდმივად ქმნის და იღებს.

ესენია სამრევლოების დაარსებისა და გაუქმების დეკრეტები, დანიშვნები და უფლებამოსილებები, ასოციაციებისა და მონაზვნური ინსტიტუტების წესდებები, დისპენსაციები და რესკრიპტები, და რომთან მიმოწერა.

ბათილობის საქმეები

ქორწინების ბათილობის საქმის აქტები - libellus (სარჩელი), ციტირება, ჩვენებები, ექსპერტის დასკვნა, sententia (განაჩენი) და დამადასტურებელი დეკრეტი - ეპარქიის ტრიბუნალს, სააპელაციო ტრიბუნალს და ზოგჯერ რომის როტას შორის მიმოდის, ხშირად ლათინურად ან ლათინური ფორმულებით.

ამ აქტებს ლათინურს, ქართულს, იტალიურსა და ინგლისურს შორის კანონიკური ტერმინოლოგიის სპეციალისტით ვთარგმნით - ადმინისტრაციისთვის, სამრევლოებისთვის, ტრიბუნალებისთვის და კანონიკური პროცესის მხარეებისთვის.

კანონიკური და სამოქალაქო

ვამოწმებთ ნოტარიულად, სადაც სამოქალაქო ორგანოები მონაწილეობენ - მაგალითად, იუსტიციის სახლი ქორწინების რეგისტრაციისას, ან სასამართლო, რომელიც კანონიკური გადაწყვეტილების სამოქალაქო შედეგებს განიხილავს, სადაც ეს შესაბამისია.

საქართველოში კანონიკური ბათილობა ავტომატურად სამოქალაქო განქორწინებას არ ნიშნავს - ორი პროცესი ცალკეა. სამართლებრივ შედეგს ადვოკატთან დააზუსტეთ.

კანონიკური ტერმინოლოგია ქართულად

კანონიკური სამართლის ტერმინებს ქართულში ხშირად დამკვიდრებული ფორმა არ აქვს: impedimentum dirimens (განმაქარწყლებელი დაბრკოლება), consensus matrimonialis (საქორწინო თანხმობა), defensor vinculi (კავშირის დამცველი), ratum et non consummatum.

ჩვენ სამოციქულო ადმინისტრაციის პრაქტიკაში დამკვიდრებულ ფორმებს ვიყენებთ, და თუ ფორმა არ არსებობს, აღწერით ვთარგმნით ორიგინალის ფრჩხილებში შენარჩუნებით.

რომის სამართალი და ქართული სამოქალაქო სამართალი

ქართული სამოქალაქო სამართალი, გერმანული და კონტინენტური სისტემების მსგავსად, რომის სამართლიდან მომდინარეობს, და ქართულ სამართლის ფაკულტეტებზე ინსტიტუციები, დიგესტები და კოდექსი თარგმანში და ორიგინალში ისწავლება.

ვთარგმნით რომის სამართლის წყაროებს - Corpus Iuris Civilis-ის პასაჟებს, კლასიკური იურისტების ნაწერებს, თორმეტი ტაბულის კანონებს, იმპერატორთა კონსტიტუციებს - ქართველი მეცნიერებისთვის, სახელმძღვანელოებისა და სამართლის ჟურნალებისთვის.

გლოსატორები და კომენტატორები

სამართლის ისტორიკოსებისთვის ვთარგმნით შუა საუკუნეებისა და ადრეული ახალი დროის კომენტარებს - გლოსატორების, კომენტატორებისა და ჰუმანისტი იურისტების ნაწერებს - რომლებმაც რომის სამართალი ევროპულ სამართლად აქციეს.

ასევე ვთარგმნით ქართულ სამართლებრივ მეცნიერებას ლათინურად, სადაც ცერემონიული ან შედარებითი შემთხვევა ამას ითხოვს, და ქართულ სამართლებრივ ნაწერებში ლათინურ ციტატებს სიზუსტისთვის ვამოწმებთ.

ლათინური მაქსიმები პრაქტიკაში

იურისტები საქართველოში, ისევე როგორც ყველგან, ლათინურს იყენებენ: bona fide, pacta sunt servanda, res judicata, ultra vires, vis maior და casus fortuitus, in dubio pro reo, nemo dat quod non habet, lex specialis derogat legi generali და ასობით სხვა - ხელშეკრულებებში, სარჩელებში, გადაწყვეტილებებსა და აკადემიურ ნაშრომებში.

ხელშეკრულებაში ან გადაწყვეტილებაში არასწორად გამოყენებული ლათინური მნიშვნელობის შესახებ რეალურ დავას იწვევს.

მაქსიმების ახსნა და შემოწმება

ლათინურ მაქსიმებსა და პუნქტებს ქართულად, ინგლისურად და სხვა ენებზე ვთარგმნით და ვხსნით, მათ სწორ ფორმასა და მათ უკან მდგომ დოქტრინაზე გირჩევთ, ხელშეკრულებების პროექტებსა და სამართლებრივ ტექსტებში ლათინურს ვამოწმებთ.

ვთარგმნით ლათინურ ფრაზებს, რომლებიც უცხოურ გადაწყვეტილებებში, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებებსა და სამართლებრივ დასკვნებშია, რომლებიც ქართულ სასამართლოებსა და კლიენტებს აღწევს.

ლექსიკონები იურიდიული ფირმებისთვის

იურიდიული ფირმებისთვის ვამზადებთ ლექსიკონებს იმ მაქსიმებისა, რომლებსაც მათი პრაქტიკა იყენებს, ქართული და ინგლისური ეკვივალენტებით და მოკლე ახსნით.

ლექსიკონი ფირმის სპეციალიზაციას ერგება: კორპორაციული, სისხლის, საერთაშორისო, საარბიტრაჟო სამართალი - თითოეულს საკუთარი ლათინური ლექსიკა აქვს.

საერთაშორისო სამართლის ლათინური

საერთაშორისო სამართალი ლათინურით სავსეა: jus cogens, erga omnes, pacta sunt servanda, rebus sic stantibus, opinio juris, terra nullius, uti possidetis. ეს ტერმინები საერთაშორისო სასამართლოების გადაწყვეტილებებში, ხელშეკრულებებსა და აკადემიურ ნაშრომებში გვხვდება.

ქართველი დიპლომატები, საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტები და სტუდენტები ამ ტერმინების ზუსტ ქართულ ფორმას და მნიშვნელობას ეძებენ, და ჩვენ ვამზადებთ.

ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილებები

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებებში, რომლებიც საქართველოს ეხება, ლათინური ფრაზები ხშირია: ne bis in idem, locus standi, prima facie, mutatis mutandis, inter alia. გადაწყვეტილების ქართული თარგმანისას ეს ფრაზები ზუსტად უნდა გადმოვიდეს.

ადვოკატებს, რომლებიც სტრასბურგში საქმეებს ამზადებენ ან გადაწყვეტილებებს იყენებენ, ლათინური ფრაზების ახსნასა და თარგმანში ვეხმარებით.

არბიტრაჟი და სავაჭრო სამართალი

საარბიტრაჟო პრაქტიკაში ლათინური ტერმინები - lex mercatoria, lex arbitri, ex aequo et bono, amiable compositeur-ის ლათინური ფესვები - პროცესის ძირითად ცნებებს აღნიშნავს. არბიტრი, რომელიც ex aequo et bono გადაწყვეტს, სამართლის ნორმებს კი არა, სამართლიანობას ეყრდნობა.

ასეთი ტერმინის არასწორი თარგმანი საარბიტრაჟო შეთანხმების ინტერპრეტაციას ცვლის, და მას ზუსტად ვთარგმნით.

ისტორიული აქტები და სიგელები

ქართული არქივები და უცხოური არქივები, რომლებიც ქართულ მასალას ინახავენ, შუა საუკუნეებისა და ადრეული ახალი დროის ლათინურ სამართლებრივ დოკუმენტებს შეიცავს: პაპის ბულები და წერილები ქართველ მეფეებს, სიგელები და პრივილეგიები საქართველოში კათოლიკური მისიებისთვის, ლათინური ხელშეკრულებები და დიპლომატიური მიმოწერა, ევროპული კანცელარიების ლათინური კავკასიის შესახებ.

მეცამეტე საუკუნეში ქართული სამეფო კარი პაპის კურიასთან მიმოწერას აწარმოებდა - ეს ლათინური წერილები ევროპულ არქივებშია და ქართული ისტორიისთვის ძვირფასია.

შავი ზღვის ვაჭრობა და სანოტარო ლათინური

შუა საუკუნეებში გენუელი და ვენეციელი ვაჭრები შავ ზღვაზე ფაქტორიებს ფლობდნენ, და მათი სანოტარო აქტები - ხელშეკრულებები, ანდერძები, ტვირთის აღწერები - ლათინურად იწერებოდა. ზოგი მათგანი კავკასიის სანაპიროს და ქართველ ვაჭრებს ეხება.

ეს დოკუმენტები გენუის და ვენეციის არქივებშია, და ქართველი ისტორიკოსები მათ ციფრულ ასლებს სწავლობენ. ვკითხულობთ და ვთარგმნით.

დიპლომატიკა - ნამდვილობის ნიშნები

ჩვენი პალეოგრაფები კანცელარიისა და სანოტარო ლათინურის ხელწერებსა და ფორმულებს კითხულობენ, გადაწერენ და თარგმნიან, და ხსნიან დიპლომატიკის კონვენციებს - დათარიღების პუნქტები, მოწმეთა სიები, ბეჭდები - რომლებიც დოკუმენტის ნამდვილობას და ძალას განსაზღვრავს.

საკუთრებისა და მემკვიდრეობის დავები ზოგჯერ დღესაც ადრეული ახალი დროის ლათინურ აქტებს ეყრდნობა, და მემკვიდრეობისა და გენეალოგიური პრეტენზიები - ლათინურ სიგელებს.

ლათინური ფესვები ქართულ სამოქალაქო კოდექსში

ქართული სამოქალაქო კოდექსის ბევრი ინსტიტუტი რომის სამართლიდან მოდის და ლათინური სახელიც შეინარჩუნა: უზუფრუქტი (usufructus - სხვისი ნივთით სარგებლობა და ნაყოფის მიღება), სერვიტუტი (servitus), ვინდიკაცია (vindicatio), ცესია (cessio), ნოვაცია (novatio).

ამ ტერმინების ლათინური წარმომავლობის ცოდნა ქართულ სამართლებრივ ტექსტს უცხო ენაზე თარგმნისას ეხმარება: ვიცით, რომ ქართული „უზუფრუქტი" ინგლისურ „usufruct"-ს შეესაბამება, და არა „right of use"-ს.

ხელშეკრულებათა ტიპები რომის სამართლიდან

რომის სამართლის ხელშეკრულებათა ტიპები - emptio venditio (ნასყიდობა), locatio conductio (ქირავნობა, ნარდობა, მომსახურება), mandatum (დავალება), depositum (მიბარება), societas (ამხანაგობა) - თანამედროვე კონტინენტური კოდექსების სისტემას ქმნის, ქართულის ჩათვლით.

სამართლის სტუდენტებისა და მეცნიერებისთვის ამ ტიპების ლათინურ წყაროებს ვთარგმნით, და შედარებით ცხრილებს ვამზადებთ რომაულ და ქართულ ინსტიტუტებს შორის.

სისხლის სამართლის ლათინური

სისხლის სამართლის ძირითადი პრინციპები ლათინური ფორმულებით არის ცნობილი: nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege (არ არის დანაშაული და სასჯელი კანონის გარეშე), in dubio pro reo (ეჭვი ბრალდებულის სასარგებლოდ), ne bis in idem (ერთსა და იმავე დანაშაულზე ორჯერ დასჯის აკრძალვა), corpus delicti.

ეს პრინციპები ქართულ კონსტიტუციასა და სისხლის სამართლის კოდექსშია ასახული, და ადვოკატები მათ ლათინური ფორმით ხშირად იყენებენ. მათ ზუსტ მნიშვნელობასა და ქართულ ნორმასთან კავშირს ვხსნით.

მემკვიდრეობის სამართლის ლათინური

მემკვიდრეობის სამართლის ტერმინები - hereditas, legatum, fideicommissum, heres ex testamento, legitima portio - ძველ ევროპულ ანდერძებსა და სასამართლო გადაწყვეტილებებში გვხვდება. ქართველი მემკვიდრეები, რომლებიც საზღვარგარეთ ქონებას იღებენ, ზოგჯერ ასეთ ტექსტებს ხვდებიან.

ამ ტერმინებს ქართული მემკვიდრეობის სამართლის შესაბამის ცნებებთან ვაკავშირებთ, და სადაც პირდაპირი შესაბამისობა არ არსებობს, ახსნით ვთარგმნით.

L.S. და სხვა სანოტარო აბრევიატურები

ძველ და ზოგ თანამედროვე ოფიციალურ დოკუმენტზე L.S. (locus sigilli - ბეჭდის ადგილი) იმ ადგილს აღნიშნავს, სადაც ბეჭედი უნდა დაისვას. სხვა აბრევიატურები - N.B., P.S., a.a., cf., ibid., et seq. - სამართლებრივ წერილობაში და ციტირებაში ხშირია.

თარგმანში მათ ქართულ ეკვივალენტს ან ახსნას ვაძლევთ, რომ ქართველმა მკითხველმა დოკუმენტის სტრუქტურა გაიგოს.

სამართლის სტუდენტებისთვის

ქართულ სამართლის ფაკულტეტებზე რომის სამართალი და ლათინური სამართლებრივი ტერმინოლოგია სავალდებულო საგნებია. სტუდენტებსა და ლექტორებს ქრესტომათიები, ლექსიკონები და საგამოცდო მასალები სჭირდებათ, სადაც ლათინური წყარო ქართული თარგმანით და კომენტარით არის მოცემული.

ასეთ მასალებს ფილოლოგები და იურისტები ერთად ამზადებენ.

რელიგიური ორგანიზაციების დოკუმენტები

საქართველოში რელიგიური ორგანიზაციები საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებად რეგისტრირდება, და კათოლიკური ეკლესიის სტრუქტურების - სამრევლოები, მონაზვნური ორდენები, ასოციაციები - სამოქალაქო რეგისტრაციისთვის მათი კანონიკური დოკუმენტების თარგმანი შეიძლება დასჭირდეს: დაარსების დეკრეტი, წესდება, ხელმძღვანელის დანიშვნა.

ამ დოკუმენტებს ლათინურიდან ან იტალიურიდან ვთარგმნით და ნოტარიულად ვამოწმებთ.

ძველი ევროპული ანდერძები და აქტები

ქართველები, რომლებსაც ევროპაში - იტალიაში, ესპანეთში, პოლონეთში - წინაპრების ქონება ან პრეტენზიები აქვთ, ზოგჯერ მეთვრამეტე-მეცხრამეტე საუკუნეების ლათინურ ანდერძებს, ნასყიდობის აქტებს ან კონსისტორიის გადაწყვეტილებებს ხვდებიან.

ასეთ დოკუმენტებს პალეოგრაფი და იურისტი ერთად ამუშავებენ: ტექსტის წაკითხვა, თარგმანი და იმის შეფასება, რას ნიშნავდა ესა თუ ის ფორმულა იმ ეპოქის სამართალში.

ოჯახის სამართლის ისტორია

ოჯახის სამართლის ისტორიკოსები - patria potestas-ის (მამის ხელისუფლება), manus-ის (ქმრის ხელისუფლება ცოლზე), dos-ის (მზითევი) რომაული ინსტიტუტები - ქართულ და ევროპულ ოჯახის სამართალს ადარებენ. ქართულ ჩვეულებით სამართალში მზითევს და ოჯახურ ქონებას საკუთარი ტრადიცია ჰქონდა.

ამ შედარებითი კვლევებისთვის ლათინურ წყაროებს ვთარგმნით და ტერმინოლოგიას ქართულ ისტორიულ-სამართლებრივ ლიტერატურასთან ვათანხმებთ.

ლათინური ციტირება სამართლებრივ ნაშრომებში

ქართულ სამართლებრივ ნაშრომებში ლათინური ციტატები ხშირად მეორადი წყაროებიდანაა აღებული და შეცდომებს შეიცავს - არასწორი ბრუნვა, გამოტოვებული სიტყვა, არასწორი მითითება დიგესტებზე. რეცენზენტი ამას ამჩნევს.

დისერტაციებსა და სტატიებში ლათინურ ციტატებს ორიგინალ წყაროსთან ვადარებთ, მითითებას ვასწორებთ და სწორ თარგმანს ვაძლევთ.

მაქსიმა სასამართლო გადაწყვეტილებაში

ქართული სასამართლოები გადაწყვეტილებებში ლათინურ მაქსიმებს ზოგჯერ იყენებენ, და როცა ასეთი გადაწყვეტილება ინგლისურად ან სხვა ენაზე ითარგმნება - ევროპული სასამართლოსთვის, საარბიტრაჟოსთვის ან უცხოელი კლიენტისთვის - მაქსიმა ორიგინალის სახით უნდა დარჩეს, და ქართული კონტექსტი სწორად უნდა გადმოვიდეს.

ასეთ თარგმანებს ფილოლოგი და იურისტი ერთად ამოწმებენ.

ლათინური საერთაშორისო ხელშეკრულებებში

საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და კონვენციების ოფიციალურ ტექსტებში ლათინური ფრაზები - mutatis mutandis, ipso facto, ad hoc, pro rata - ხშირია, და ხელშეკრულების ქართულ ოფიციალურ თარგმანში მათი გადმოცემა თანმიმდევრული უნდა იყოს.

სახელმწიფო უწყებებსა და იურიდიულ ფირმებს ასეთი ფრაზების ერთიან ქართულ ფორმებს ვურჩევთ, რომ ერთი და იგივე ფრაზა სხვადასხვა ხელშეკრულებაში სხვადასხვაგვარად არ ითარგმნოს.

სავაჭრო ნიშნის ლათინური ელემენტის დაცვა

ლათინური სიტყვა სავაჭრო ნიშანში - Aqua, Vita, Terra, Sol - ხშირად აღწერითი ან ზოგადი ხასიათისაა და რეგისტრაციაზე უარს იწვევს, თუ საქონელს პირდაპირ აღწერს. საქპატენტის ექსპერტიზა ამას ამოწმებს.

ლათინური ელემენტის მნიშვნელობას და მისი აღწერითობის რისკს წინასწარ ვაფასებთ, და იურისტთან ერთად ვურჩევთ, როგორ გაძლიერდეს ნიშნის განმასხვავებლობა.

ლათინური სახელმწიფო სიმბოლიკასა და ოფიციალურ ტექსტებში

ზოგი სახელმწიფო და ინსტიტუციური სიმბოლო, ორდენი და მედალი ლათინურ დევიზს ატარებს. ქართველ დიპლომატებს, სამხედროებს და მეცნიერებს, რომლებიც უცხოურ ჯილდოებს იღებენ, ჯილდოს ცნობისა და დევიზის თარგმანი ოფიციალური ბიოგრაფიისთვის ან ჯილდოს ტარების ნებართვისთვის სჭირდებათ. ასეთ ტექსტებს ზუსტად ვთარგმნით და წყაროს ვხსნით.

ლათინური კომპანიის სახელები და სავაჭრო ნიშნები

კომპანიები ლათინურ სახელებსა და სლოგანებს ირჩევენ, რადგან ისინი მყარად ჟღერს, და შემდეგ მათი ახსნა, დაცვა ან რეგისტრაცია სჭირდებათ. ვთარგმნით და გირჩევთ ლათინურ კომპანიის სახელებზე, სავაჭრო ნიშნებსა და სლოგანებზე საქპატენტში და საზღვარგარეთ რეგისტრაციისთვის.

ვამოწმებთ, რომ შემოთავაზებული ლათინური სახელი იმას ნიშნავს, რასაც დამფუძნებლებს ჰგონიათ, და სხვა რამეს არ ნიშნავს - ლათინურში ერთი ასოს სხვაობა მნიშვნელობას მკვეთრად ცვლის.

ლათინური უცხოურ კორპორაციულ დოკუმენტებში

ძველი ევროპული კომპანიებისა და ინსტიტუციების წესდებები, ცნობები და ბეჭდები ზოგჯერ ლათინურ ფრაზებს შეიცავს, და ეს დოკუმენტები ქართულ რეესტრებს აღწევს. ასეთ ფრაზებს ვთარგმნით, რომ რეესტრმა დოკუმენტის შინაარსი სრულად გაიგოს.

ქართული კომპანიებისთვის, ფონდებისა და ინსტიტუციებისთვის ლათინურ სახელებსა და დევიზებს ვადგენთ. ფარმაცევტული და ბოტანიკური სავაჭრო დოკუმენტები ლათინური ნომენკლატურით სამეცნიერო ლათინურის გვერდზეა.

კონფიდენციალობა

კანონიკური პროცესები და სამართლებრივი დავები კონფიდენციალურია, და ამ ფაილებზე მომუშავე ყოველი ფილოლოგი და იურიდიული სპეციალისტი კონფიდენციალობის ხელშეკრულებითაა შეზღუდული; ფაილები დაშიფრულია და წვდომა მხოლოდ დანიშნულ გუნდს აქვს.

კანონიკურ ფაილებს იმ დამატებითი დისკრეციით ვამუშავებთ, რასაც ეკლესია ითხოვს.

როგორ მიმდინარეობს სამუშაო

სამართლებრივ ლათინურს ფილოლოგები თარგმნიან, რომლებსაც რომის ან კანონიკური სამართალი უსწავლიათ, და იურისტი ამოწმებს, სადაც თარგმანი პროცესში გამოიყენება.

მაქსიმები, პუნქტები და მოკლე ტექსტები დოკუმენტით ფასდება, წყაროები და კომენტარები - გვერდით, აქტებისა და სიგელების პალეოგრაფიული სამუშაო - ინდივიდუალურად. სამოქალაქო გამოყენებისთვის ნოტარიულ დამოწმებას და საეკლესიო გამოყენებისთვის კანცელარიის დადასტურებას ვაწყობთ.

რატომ ჩვენ

• ფილოლოგები სამართლის განათლებით - რომის და კანონიკური.
• კანონიკური ტრიბუნალების დოკუმენტები - სამ-ოთხ ენაზე.
• მაქსიმების ლექსიკონები იურიდიული ფირმებისთვის.
• პალეოგრაფია ისტორიული აქტებისთვის.

ლათინური თარგმანი - ხშირად დასმული კითხვები

ლათინური თარგმანის სხვა სერვისები