ლათინურის კითხვა, რედაქტირება და შექმნა - პალეოგრაფია, ლიტურგია, აკადემია და წარწერები

პალეოგრაფია - ხელნაწერის წაკითხვა

ჩვენთან შემოსული ლათინურის უმეტესობა ხელნაწერია - სამრევლო წიგნები მეცხრამეტე საუკუნის მღვდლების ხელით, ადრეული ახალი დროის სანოტარო აქტები და სიგელები, წერილები და ინვენტარები არქივებში, აშიის შენიშვნები ნაბეჭდ წიგნებში - და მისი წაკითხვა ლათინურის ცოდნისგან ცალკე უნარია.

ჩვენი პალეოგრაფები კაროლინგურ, გოთურ, ჰუმანისტურ და მოგვიანო ხელწერებთან მუშაობენ, საეკლესიო და სანოტარო ლათინურის აბრევიატურების სისტემებთან და არქივული მასალის დაზიანებულ, გაცრეცილ და წყლით დალაქავებულ მდგომარეობასთან.

ტრანსკრიფცია - დიპლომატიური თუ ნორმალიზებული

ვაწვდით დიპლომატიურ ტრანსკრიფციას - ასო-ასო, აბრევიატურები ფრჩხილებში გაშლილი - ან ნორმალიზებულს, როგორც კლიენტს სჭირდება, და შემდეგ თარგმანს. ნამდვილად წაუკითხავ ადგილებს ვაღნიშნავთ და არ ვიგონებთ.

დიპლომატიური ტრანსკრიფცია მეცნიერებისა და გამომცემლებისთვისაა, სადაც ორიგინალის ყოველი თავისებურება მნიშვნელოვანია; ნორმალიზებული - იურიდიული და გენეალოგიური მიზნებისთვის, სადაც ტექსტის შინაარსია მთავარი.

ვინ იყენებს პალეოგრაფიას

ქართული არქივები, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, უნივერსიტეტების ისტორიის ფაკულტეტები, გენეალოგები და საეკლესიო ინსტიტუციები ამ მომსახურებას იყენებენ, ასევე უცხოელი მკვლევრები, რომლებიც ქართულ და კავკასიურ მასალას ლათინურად სწავლობენ.

ესენია იეზუიტებისა და კაპუცინელების მისიონერული ანგარიშები, ვატიკანის მიმოწერა, პოლონური და ლიეტუური წყაროები კავკასიის შესახებ - მასალა, რომელიც ქართული ისტორიისთვის ძვირფასია და ხშირად ჯერ არ არის ნათარგმნი.

საეკლესიო ლათინური ეკლესიისთვის საქართველოში

ლათინური წესის კათოლიკური ეკლესია საქართველოში ლიტურგიაში ლათინურს ქართულთან ერთად იყენებს, და მის სამრევლოებს, თბილისის საკათედრო ტაძარს, სემინარისტებს და მონაზვნურ თემებს ლიტურგიული და სულიერი ტექსტების მომზადება, შემოწმება და თარგმანი სჭირდებათ.

ესენია წირვის ტექსტები, საათების ლიტურგია, ჰიმნები და საგალობლები, ნათლობის, ქორწინებისა და დაკრძალვის წესები ლათინურ-ქართული ორენოვანი ფორმით, კატეხიზაციისა და ღვთისმეტყველების მასალები და რომის ეკლესიის დოკუმენტების ლათინური პასტორალური გამოყენებისთვის.

ორენოვანი ლიტურგიული ბუკლეტები

საეკლესიო ლათინურისა და კათოლიკური ლიტურგიული ტერმინოლოგიის ქართულად მცოდნე სპეციალისტთან ვმუშაობთ, და ვამზადებთ ორენოვან ბუკლეტებს და მსახურების წესრიგს შემთხვევებისთვის - ეპისკოპოსის ვიზიტი, ხელდასხმა, იუბილე - სადაც ორივე ენა გამოიყენება.

ქართული მართლმადიდებლური და აკადემიური ინსტიტუციები, რომლებიც ლათინური ეკლესიის ისტორიას საქართველოში სწავლობენ, იმავე სპეციალისტს წყაროების ტექსტებისთვის იყენებენ.

აკადემიური ლათინური

ქართული უნივერსიტეტების კლასიკური ფილოლოგები, ისტორიკოსები, ღვთისმეტყველები, იურისტები და მედიევისტები ლათინურ ტექსტებზე წერენ, ციტირებენ, გამოსცემენ და ზოგჯერ ლათინურადაც წერენ. ვამოწმებთ ლათინურ ციტატებს სტატიებსა და დისერტაციებში, ვთარგმნით ლათინურ წყაროებს სხვა დარგის მეცნიერებისთვის.

ვარედაქტირებთ ლათინურ რეზიუმეებს, რომლებსაც ზოგი ევროპული ჟურნალი და კონფერენცია ჯერ კიდევ ითხოვს, ვამზადებთ ლათინურ პასაჟებს კრიტიკული გამოცემებისთვის აპარატით, და ვთარგმნით სამეცნიერო ლათინურს - რენესანსისა და ადრეული ახალი დროის ტრაქტატებს, სამართლებრივ კომენტარებს, სამეცნიერო ნაშრომებს - ქართულად გამოსაცემად.

სტილი - ციცერონიდან ნეოლათინურამდე

ქართულ აკადემიურ ტექსტებს ლათინურად ვთარგმნით, სადაც ცერემონიული ან სამეცნიერო შემთხვევა ამას ითხოვს, და ლათინური სტილის საკითხებზე გირჩევთ - ციცერონისეულიდან ნეოლათინურამდე.

სტილის არჩევანი შემთხვევაზეა დამოკიდებული: საპატიო დიპლომი კლასიკურ ფორმულებს ელის, სამეცნიერო რეზიუმე - მკაფიო, თანამედროვე ნეოლათინურს, ლიტურგიული ტექსტი - საეკლესიო ტრადიციას.

დევიზები, მიძღვნები და წარწერები

ქართული უნივერსიტეტები, სკოლები, სასამართლოები, კომპანიები, სამხედრო ნაწილები და ოჯახები ლათინურს ითხოვენ, რომელიც ამოიკვეთება, ჩამოისხმება, დიპლომზე დაიბეჭდება ან გერბზე აისახება: ინსტიტუციური დევიზები, შენობისა და ძეგლის წარწერები, მიძღვნები და დაფები, დიპლომისა და სერტიფიკატის ტექსტები, ბეჭდები და გერბები, მემორიალური წარწერები.

ცუდი ლათინური შენობაზე მუდმივია, ამიტომ სწორ კლასიკურ ან საეკლესიო სტილში ვადგენთ, როგორც კონტექსტი ითხოვს.

როგორ ვადგენთ წარწერას

ყოველ ტექსტს მეორე ფილოლოგი ამოწმებს, ვაძლევთ მნიშვნელობასა და წარმოთქმის სახელმძღვანელოს, და ქვისა და ლითონისთვის ლათინური მთავრული ასოების, ლიგატურებისა და აბრევიატურების კონვენციებზე გირჩევთ - მაგალითად, U-ს ნაცვლად V-ს გამოყენებაზე კლასიკურ წარწერაში.

ჩვეულებრივ ორ-სამ ვარიანტს გთავაზობთ ახსნით, რომ აირჩიოთ ტონი - საზეიმო, მოკლე, პოეტური.

არსებული წარწერების თარგმანი

ვთარგმნით არსებულ ლათინურ დევიზებსა და წარწერებს - ქართულ შენობებზე, უცხოური უნივერსიტეტების ბეჭდებზე, მონეტებსა და მედლებზე - და ვხსნით მათ წყაროებს: ბიბლია, ანტიკური ავტორები, ეკლესიის მამები.

ხშირად ტურისტულ მარშრუტზე ან მუზეუმში მყოფ ლათინურ წარწერას ქართული განმარტება სჭირდება ექსპოზიციისთვის ან გიდებისთვის.

მუზეუმები, არქეოლოგია და მემკვიდრეობა

საქართველოს რომაული და ლათინური მემკვიდრეობა რეალურია: გონიო-აფსაროსის ციხე, ლეგიონების შტამპიანი კრამიტით, ლათინური ეპიტაფიები და მიძღვნები თბილისის კათოლიკურ ეკლესიებსა და სასაფლაოზე, ლათინური წარწერები შუა საუკუნეებისა და ადრეული ახალი დროის საგნებზე, და ევროპელი მოგზაურებისა და მისიონერების ლათინური ცნობები საქართველოს შესახებ.

მუზეუმები, არქეოლოგიური ექსპედიციები და მემკვიდრეობის ორგანოები ჩვენს ფილოლოგებს წარწერების წაკითხვის, ტრანსკრიფციის, თარგმანისა და ინტერპრეტაციისთვის იყენებენ.

ექსპოზიციის ეტიკეტები და კატალოგები

ვამზადებთ ორენოვან ექსპოზიციის ეტიკეტებს და კატალოგებს, და ლათინურ წყაროებს გამოსაცემად ვთარგმნით. ვმუშაობთ ფოტოებიდან, ანაბეჭდებიდან და ნახატებიდან, და ადგილზე, როცა წარწერა ადგილზე უნდა წაიკითხოს.

ეტიკეტი მოკლე უნდა იყოს და ფართო საზოგადოებისთვის გასაგები, კატალოგი კი - სამეცნიერო სიზუსტით. ორივე ფორმატს ვაწვდით.

ლათინურის სასწავლო მასალები

საქართველოში ლათინურის მასწავლებელ სკოლებს, უნივერსიტეტებს და სემინარიებს სახელმძღვანელოები, ქრესტომათიები, გრამატიკები და საგამოცდო მასალები სჭირდებათ ადაპტირებული ან ქართულად ნათარგმნი. ამ მასალებს ფილოლოგები ამზადებენ, რომლებსაც ენა უსწავლებიათ.

სამედიცინო, ფარმაცევტული და იურიდიული ფაკულტეტებისთვის დარგობრივ ლათინურ კურსებს ვამზადებთ - ტერმინოლოგიური ლექსიკონებით და სავარჯიშოებით.

Alphabetum Ibericum და ქართულ-ლათინური კავშირები

1629 წელს რომში, სარწმუნოების გავრცელების კონგრეგაციის სტამბაში, დაიბეჭდა „Alphabetum Ibericum sive Georgianum" - ერთ-ერთი პირველი ნაბეჭდი წიგნი ქართული შრიფტით, ლათინური სათაურითა და კომენტარით. იმავე წრეში შეიქმნა ქართულ-იტალიური ლექსიკონი. ეს კავშირები ქართული ბეჭდვისა და ფილოლოგიის ისტორიის ნაწილია.

ქართველი მკვლევრები ამ პერიოდის ლათინურ ტექსტებს - წინასიტყვაობებს, დამტკიცების წერილებს, მისიონერთა მიმოწერას - სწავლობენ, და ჩვენ მათ ვთარგმნით და ვაკომენტარებთ.

სარწმუნოების გავრცელების კონგრეგაციის არქივი

რომში, სარწმუნოების გავრცელების კონგრეგაციის (Propaganda Fide) არქივში, ინახება მისიონერების ანგარიშები საქართველოდან და კავკასიიდან, ხშირად ლათინურად და იტალიურად. ქართველი ისტორიკოსები ამ მასალის ციფრულ ასლებს იღებენ და თარგმანი სჭირდებათ.

ასეთ ტექსტებს პალეოგრაფი და ისტორიკოსი ერთად ამუშავებენ: ხელწერის წაკითხვა, ტრანსკრიფცია, თარგმანი და კომენტარი პირების, ადგილებისა და მოვლენების შესახებ.

ლათინური გუნდისთვის - წარმოთქმა და თარგმანი

ქართული გუნდები და სოლისტები ლათინურ რეპერტუარს - მოცარტის რეკვიემი, ფორეს რეკვიემი, გრიგორიანული საგალობლები, თანამედროვე საგუნდო ნაწარმოებები - ასრულებენ. მათ ტექსტის თარგმანი სჭირდებათ პროგრამისთვის და წარმოთქმის სახელმძღვანელო.

ლათინური წარმოთქმის ორი ტრადიცია არსებობს - იტალიური საეკლესიო და გერმანული - და კომპოზიტორის ეპოქა და ქვეყანა განსაზღვრავს, რომელია შესაფერისი. ვამზადებთ ორენოვან პროგრამებს და ფონეტიკურ ტრანსკრიფციას ქართული ანბანით.

საუნივერსიტეტო ცერემონიები

ქართული უნივერსიტეტები, რომლებიც აკადემიურ ტრადიციებს აღადგენენ, ლათინურ ცერემონიულ ფორმულებს ითხოვენ: ხარისხის მინიჭების ფორმულა, რექტორის ფიცი, საპატიო დოქტორის laudatio, საზეიმო ჰიმნის „Gaudeamus igitur" თარგმანი და წარმოთქმა.

ამ ტექსტებს ევროპული უნივერსიტეტების ტრადიციის მიხედვით ვადგენთ, და ქართულ თარგმანს პარალელურად ვაწვდით, რომ დამსწრეებმა გაიგონ, რა ითქვა.

ეპიტაფიები

ოჯახები ზოგჯერ საფლავის ქვაზე ლათინურ ეპიტაფიას ითხოვენ - ბიბლიურ ციტატას, კლასიკურ ფრაზას ან საგანგებოდ შედგენილ ტექსტს. ეპიტაფია მოკლე, ზუსტი და ღირსეული უნდა იყოს, და მისი შეცდომა ოჯახისთვის განსაკუთრებით მტკივნეულია.

ეპიტაფიას ორ-სამ ვარიანტად ვადგენთ, ქართული თარგმანით, და ქვისმთლელისთვის ასოების განლაგების რჩევას ვაძლევთ.

პირადი ფრაზები, ბეჭდები და სამკაულები

ადამიანები ლათინურ ფრაზას ითხოვენ საქორწინო ბეჭდის შიგნით, სამკაულზე, წიგნის ეპიგრაფად ან პირადი დევიზისთვის. ინტერნეტიდან აღებული ლათინური ფრაზები ხშირად არასწორია - მანქანური თარგმანი ლათინურში განსაკუთრებით სუსტია.

ფრაზას ვამოწმებთ ან ვადგენთ, გრამატიკულად სწორს, მნიშვნელობისა და წყაროს ახსნით. მოკლე ფრაზაზე სწრაფ და ფიქსირებულ ფასს გთავაზობთ.

ლათინური ქართულ ლიტერატურაში

ქართულ ლიტერატურულ და ფილოსოფიურ ტექსტებში ლათინური ციტატები და ფრაზები გვხვდება, და ახალი გამოცემებისთვის მათ თარგმანი და კომენტარი სჭირდება. გამომცემლები ლათინურ ეპიგრაფებსა და ჩანართებს გვიგზავნიან შესამოწმებლად.

ასევე ვამოწმებთ ლათინურ ფრაზებს რეკლამებში, ფილმებში და ბეჭდურ მასალებში - მოსაწვევებში, სერტიფიკატებში, ბრენდის მასალებში - სანამ ისინი საზოგადოებას მიაღწევს.

მონეტები და მედლები

ნუმიზმატები, კოლექციონერები და მუზეუმები რომაული და ევროპული მონეტების, მედლებისა და ორდენების ლათინურ ლეგენდებს გვიგზავნიან. მონეტის ლეგენდა ძლიერ შემოკლებულია - IMP CAES AVG PM TRP - და მისი გაშლა და თარგმანი ნუმიზმატიკის ცოდნას ითხოვს.

ვაწვდით გაშლილ ტექსტს, თარგმანს და ახსნას, და კატალოგისთვის ორენოვან აღწერას ვამზადებთ.

სემინარები არქივისტებისთვის

არქივებს, მუზეუმებს და ბიბლიოთეკებს, რომლებსაც ლათინური მასალა აქვთ, ზოგჯერ თანამშრომლების მომზადება სჭირდებათ - როგორ ამოიცნონ დოკუმენტის ტიპი, თარიღი და ძირითადი შინაარსი. ჩვენი პალეოგრაფები ასეთ სემინარებს ატარებენ.

სემინარი ორგანიზაციის მასალაზე აიგება: მისი ფონდების ტიპური დოკუმენტები, აბრევიატურები და ფორმულები, რომ თანამშრომლებმა კატალოგიზაცია დამოუკიდებლად შეძლონ.

ლათინური ბეჭდურ მასალაში - კორექტურა

ლათინური ტექსტი, რომელიც იბეჭდება - წიგნი, კატალოგი, დიპლომი, მოსაწვევი - სტამბაში შეცდომებს ხშირად იძენს: დიაკრიტიკული ნიშნები, სიტყვის გადატანა, ასოების შეცვლა. დაბეჭდვამდე კორექტურას ვაკეთებთ, მაკეტზე.

ლათინური სიტყვის გადატანას საკუთარი წესები აქვს, და ქართული ან ინგლისური დამკაბადონებელი პროგრამა მას ხშირად არასწორად ჭრის. ამას კორექტურისას ვასწორებთ.

ჰერალდიკა

გერბებზე ლათინური დევიზები და ბლაზონირების ტრადიცია ევროპულ ჰერალდიკაშია. ქართული ოჯახები, ქალაქები და ინსტიტუციები, რომლებიც გერბს ქმნიან ან აღადგენენ, ლათინურ დევიზს და ზოგჯერ ლათინურ აღწერასაც ითხოვენ.

ჰერალდიკური კონვენციების გათვალისწინებით ვადგენთ და ისტორიული გერბების ლათინურ წარწერებს ვთარგმნით და ვხსნით.

მანქანური თარგმანი და ლათინური

ონლაინ მთარგმნელები ლათინურში განსაკუთრებით ცუდად მუშაობენ: ბრუნვები, სქესი და სიტყვათა რიგი ირევა, და შედეგი ხშირად გრამატიკულად უაზროა. ბევრი „ლათინური" დევიზი და ტატუ სწორედ ასეთი თარგმანის შედეგია.

თუ უკვე გაქვთ ტექსტი, რომლის სისწორეშიც დარწმუნებული არ ხართ, გამოგვიგზავნეთ - ვამოწმებთ, ვასწორებთ და ვხსნით, რატომ.

ანტიკური ავტორების თარგმანები

გამომცემლები და მკვლევრები ლათინური კლასიკის - ციცერონი, სენეკა, ოვიდიუსი, ტაციტუსი - ქართულ თარგმანებს ამზადებენ, და ზოგჯერ ლიტერატურული რედაქტორი ან მეორე ფილოლოგი სჭირდებათ, რომელიც თარგმანს ორიგინალს შეადარებს.

ასეთ რედაქტირებას კლასიკური ფილოლოგები ასრულებენ, რომლებიც ქართული თარგმანის ტრადიციას იცნობენ, და შენიშვნებს ტექსტოლოგიურ საკითხებზეც ვაწვდით.

შუა საუკუნეების ლათინური ტექსტები

შუა საუკუნეების ლათინური - ქრონიკები, ჰაგიოგრაფია, ფილოსოფიური და ღვთისმეტყველებითი ტრაქტატები - კლასიკურისგან ლექსიკით და სინტაქსით განსხვავდება. ქართველი მედიევისტები, რომლებიც ევროპულ წყაროებს ბიზანტიურ და ქართულ მასალას ადარებენ, ასეთ ტექსტებს თარგმნინებენ.

ასეთ სამუშაოს შუა საუკუნეების ლათინურის სპეციალისტები ასრულებენ, და ტერმინოლოგიას ქართულ მედიევისტიკაში დამკვიდრებულ ფორმებთან ვათანხმებთ.

რენესანსული და ადრეული ახალი დროის ტექსტები

რენესანსისა და ადრეული ახალი დროის ლათინური - ჰუმანისტური წერილები, სამეცნიერო ტრაქტატები, გეოგრაფიული აღწერები - საქართველოს შესახებ ცნობებსაც შეიცავს: ევროპელი გეოგრაფები და მოგზაურები კავკასიას ლათინურად აღწერდნენ.

ასეთ ტექსტებს ვთარგმნით ისტორიკოსებისა და გეოგრაფებისთვის, და ადგილების ლათინურ სახელებს თანამედროვეებთან ვაიგივებთ.

ტერმინოლოგიური კონსულტაცია

ქართველი მთარგმნელები, რედაქტორები და მეცნიერები, რომლებიც სხვა ენებიდან თარგმნიან, ხშირად ლათინურ ტერმინს ან ფრაზას ხვდებიან, რომლის ქართული ფორმა არ იციან. ასეთ შემთხვევაში მოკლე კონსულტაციას ვაწვდით - ტერმინის მნიშვნელობა, დამკვიდრებული ქართული ფორმა და წყარო.

მოკლე კონსულტაცია ფიქსირებული ფასით ხდება, ხშირად იმავე დღეს.

ლათინური წარწერები თბილისში

თბილისის კათოლიკურ ეკლესიებში, ძველ სასაფლაოებზე და ზოგ ისტორიულ შენობაზე ლათინური წარწერებია - მიძღვნები, ეპიტაფიები, შენობის თარიღები. ბევრი მათგანი ჯერ არ არის სისტემატურად აღწერილი.

ისტორიკოსებს, გიდებს და მემკვიდრეობის ორგანოებს ამ წარწერების წაკითხვაში, თარგმანსა და აღწერაში ვეხმარებით - ფოტოდან ან ადგილზე.

ლათინური ფრაზების ახსნა ლექციისა და ტურისთვის

გიდები, მასწავლებლები და ლექტორები ლათინურ ფრაზებსა და წარწერებს აუდიტორიას უხსნიან, და ზოგჯერ მოკლე, ზუსტი ახსნა სჭირდებათ - რას ნიშნავს, საიდან მოდის, როგორ წარმოითქმის.

ასეთ მასალას ვამზადებთ ხელმისაწვდომი ენით, ისე, რომ სიზუსტე არ დაიკარგოს.

ბიბლიური ციტატები ლათინურად

ბევრი ლათინური დევიზი და წარწერა ვულგატადან - ბიბლიის ლათინური თარგმანიდან - მოდის. ციტატის წყაროს ვადგენთ, ვულგატის ტექსტს ვადარებთ და ქართულ ბიბლიურ თარგმანთან ვაკავშირებთ, რომ თარგმანი ქართველი მკითხველისთვის ნაცნობი ფორმით იყოს.

დიპლომისა და სერტიფიკატის ლათინური ტექსტი

ქართული უნივერსიტეტები და აკადემიები, რომლებიც დიპლომს ან საპატიო სერტიფიკატს ტრადიციულ ლათინურ ფორმაში გასცემენ, ტექსტის შედგენას გვთხოვენ: დაწესებულების ლათინური სახელი, ხარისხის ფორმულა, თარიღი რომაული ციფრებით. ტექსტს ევროპული უნივერსიტეტების ნიმუშებით ვადგენთ და ქართულ თარგმანს პარალელურად ვაწვდით.

როგორ შევუკვეთოთ

პალეოგრაფიისთვის გამოგვიგზავნეთ საუკეთესო სურათები კონტექსტით - არქივი, პერიოდი, დოკუმენტის ტიპი - და პირველი ნახვის შემდეგ ფასს გეტყვით. ლათინური ტექსტის შესაქმნელად გვითხარით შემთხვევა, მასალა, სიგრძე და ტონი, და ორ-სამ ვერსიას ახსნით შემოგთავაზებთ.

ლიტურგიული და აკადემიური სამუშაოსთვის გამოგვიგზავნეთ ტექსტი და მიზანი.

ფასი

• პალეოგრაფია და ლათინური ტექსტის შექმნა: ინდივიდუალურად.
• აკადემიური რედაქტირება: გვერდით.
• ლიტურგიული ბუკლეტები: პროექტით.
• დევიზი ან მოკლე წარწერა: ფიქსირებული ფასი, ორი-სამი ვარიანტით.

არაფერი მიდის ქვისმთლელთან, სტამბაში ან ჟურნალში მეორე ლათინისტის შემოწმების გარეშე.

რატომ ჩვენ

• პალეოგრაფები - კაროლინგურიდან მეცხრამეტე საუკუნის ხელწერამდე.
• საეკლესიო ლათინურის სპეციალისტი ქართული ლიტურგიკული ტერმინოლოგიით.
• ეპიგრაფისტი არქეოლოგიური მასალისთვის.
• მეორე ლათინისტის შემოწმება ყველაფერზე.

ლათინური თარგმანი - ხშირად დასმული კითხვები

ლათინური თარგმანის სხვა სერვისები