ხელშეკრულებების თარგმნა - სადაც ერთი სიტყვა ვალდებულების ფასს ცვლის

რა ხელშეკრულებებს ვთარგმნით

• მიწოდების და ნასყიდობის - ექსპორტ-იმპორტის ბირთვი.
• მომსახურების - კონსალტინგი, IT, ლოგისტიკა, მშენებლობა.
• დისტრიბუციისა და აგენტური - ექსკლუზიურობით, ტერიტორიით და მინიმალური მოცულობებით.
• იჯარის - ოფისი, საწყობი, აღჭურვილობა.
• სესხისა და საკრედიტო - უზრუნველყოფის ხელშეკრულებებით: იპოთეკა, გირავნობა, თავდებობა.
• კონფიდენციალურობის (NDA) - ხშირად მოლაპარაკების პირველი დოკუმენტი.
• შრომითი - უცხოელი თანამშრომლებისთვის ან უცხოური დამსაქმებლისთვის.
• წილის ნასყიდობის და საინვესტიციო - ყველაზე ვრცელი და ყველაზე კონფიდენციალური.
• ლიცენზიისა და ფრენჩაიზის - ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებით.
• ცვლილებები, დამატებითი შეთანხმებები და შეწყვეტის შეთანხმებები.

მოდალური ზმნები - ხელშეკრულების ხერხემალი

ხელშეკრულებაში თითოეული ზმნა ვალდებულების დონეს ადგენს. სწორედ აქ ხდება ყველაზე ძვირი შეცდომები.

• „ვალდებულია" - შესრულება სავალდებულოა, დარღვევას შედეგი მოსდევს.
• „უფლება აქვს" / „შეუძლია" - არჩევანი, არა ვალდებულება.
• „უნდა ეცადოს" / „მიიღოს გონივრული ზომები" - ძალისხმევის ვალდებულება და არა შედეგის; ანგლო-ამერიკულ სამართალში ამ ფორმულებს განსხვავებული წონა აქვს და ისინი ერთმანეთში არ ირევა.
• „არ უნდა" / „ეკრძალება" - აკრძალვა.

ინგლისურ სახელშეკრულებო ტრადიციაში „shall", „will", „may" და „must" ტექნიკური ტერმინებია და მათი არჩევა ქართულიდან თარგმნისას თავისუფალი არაა. ჩვენთან თითოეული მოდალური ზმნა ცალკე მოწმდება მეორე ლინგვისტის მიერ.

განსაზღვრული ტერმინები

ხელშეკრულების დასაწყისში ტერმინები განიმარტება - „პროდუქცია", „ტერიტორია", „ფორს-მაჟორი", „კონფიდენციალური ინფორმაცია" - და შემდეგ მთელ ტექსტში ისინი ზუსტად ამ მნიშვნელობით გამოიყენება.

• ერთი ტერმინი - ერთი თარგმანი - თუ „Goods" ერთ ადგილას „საქონელია", მეორეში „პროდუქცია", დავისას მხარე ამტკიცებს, რომ ეს ორი სხვადასხვა ცნებაა.
• დიდი ასო - ინგლისურ ტექსტში განსაზღვრული ტერმინი დიდი ასოთი იწერება; ქართულში ამის ანალოგი არ არსებობს, ამიტომ ვიყენებთ ბრჭყალებს ან სხვა თანმიმდევრულ ფორმას და ამას ცალსახად ვინარჩუნებთ.
• ტერმინთა სია - მოცულობით ხელშეკრულებებზე პროექტის დასაწყისში ვადგენთ და მთელ ტექსტში ავტომატურად ვამოწმებთ.

ვადები, თარიღები და გამოთვლა

• სამუშაო თუ კალენდარული დღეები - ეს სხვაობა გადახდის და მიწოდების ვადებში ათეულობით დღეს ნიშნავს.
• „-დან" და „-მდე" ჩათვლით თუ არა - ვადის ათვლის წერტილი ზუსტად უნდა გადავიდეს.
• „დაუყოვნებლივ", „გონივრულ ვადაში" - შეფასებითი ცნებები; თარგმანში მათი შინაარსი არ უნდა დავიწროვდეს ან გაფართოვდეს.
• თარიღის ფორმატი - 03/04/2026 ორნაირად იკითხება; ვიყენებთ ფორმატს, რომელიც ორაზროვნებას გამორიცხავს.
• ავტომატური გაგრძელება - შეტყობინების ვადები, რომლის გამოტოვებაც ხელშეკრულებას კიდევ ერთი წლით აგრძელებს.

ფასი, ვალუტა და გადახდის პირობები

• თანხები - ციფრით და სიტყვით; ორივე ერთმანეთს უნდა ემთხვეოდეს.
• ვალუტა - სამასოიანი კოდით, კონვერტაციის კურსისა და თარიღის ჩათვლით, თუ მითითებულია.
• დღგ - „დღგ-ს ჩათვლით" და „დღგ-ს გარეშე" ფასში ათეულობით პროცენტის სხვაობაა.
• ავანსი, წინასწარი გადახდა, ეტაპობრივი გადახდა - ტერმინები ზუსტად.
• პირგასამტეხლო - პროცენტი, ათვლის წერტილი და ზღვარი.
• ინდექსაცია - ფორმულები უცვლელად, ცვლადების განმარტებით.

Incoterms და მიწოდების პირობები

საერთაშორისო ვაჭრობის ხელშეკრულებებში მიწოდების პირობა ხშირად სამი ასოთია აღნიშნული - EXW, FCA, CIF, DAP, DDP.

• აბრევიატურა არ ითარგმნება - Incoterms საერთაშორისო სტანდარტია და FCA ყველა ენაზე FCA-ა.
• ვერსია - Incoterms 2010 და 2020 ზოგ პირობაში განსხვავდება; ვერსიის მითითება აუცილებლად გადადის.
• მიწოდების ადგილი - ტრანსლიტერირებული, ზუსტი მისამართით.
• რისკისა და საკუთრების გადასვლა - ხელშეკრულებაში ხშირად ცალკე მუხლით, რომელიც Incoterms-ს ავსებს ან მისგან განსხვავდება.

თანმხლები სატრანსპორტო და საბაჟო დოკუმენტები ცალკე გვერდზეა აღწერილი.

მარეგულირებელი სამართალი და დავის გადაწყვეტა

• მარეგულირებელი სამართალი - რომელი ქვეყნის კანონით განიმარტება ხელშეკრულება. ეს მუხლი განსაზღვრავს, როგორ წაიკითხება ყველა დანარჩენი.
• იურისდიქცია - რომელი ქვეყნის სასამართლო.
• საარბიტრაჟო დათქმა - არბიტრაჟის ინსტიტუტი, ადგილი, ენა, არბიტრების რაოდენობა. ინსტიტუტის დასახელება უცვლელად რჩება.
• ექსკლუზიური და არაექსკლუზიური იურისდიქცია - ერთი სიტყვის სხვაობა, რომელიც ცვლის, სად შეიძლება დავის დაწყება.

თუ დავა უკვე დაიწყო, ხელშეკრულებასთან ერთად სასამართლო აქტებიც ითარგმნება - დეტალები ცალკე გვერდზეა.

ორენოვანი ხელშეკრულება და უპირატესი ენა

ორენოვანი ხელშეკრულება საერთაშორისო გარიგების საუკეთესო ფორმაა, თუ ერთი მუხლი არ დაგავიწყდათ.

• ორსვეტიანი განლაგება - ორივე ტექსტი გვერდიგვერდ, მუხლი მუხლის პირდაპირ.
• უპირატესი ენის მუხლი - რომელი ვერსია ჭარბობს განსხვავების შემთხვევაში. ამის გარეშე ორი ვერსია ორ ხელშეკრულებად იქცევა და დავის საგანი ხდება.
• ორივე ენა ტოლფასოვანი - ზოგჯერ ასე თანხმდებიან; მაშინ თარგმანის სიზუსტე კიდევ უფრო კრიტიკულია, რადგან არც ერთი ვერსია არ „აზუსტებს" მეორეს.
• ქართული რეესტრისა და სასამართლოსთვის - ქართული ვერსია ავტომატურად აკმაყოფილებს ენის მოთხოვნას და ცალკე თარგმანი აღარ სჭირდება.

მოლაპარაკების ეტაპი: პროექტები და ცვლილებების რეჟიმი

ხელშეკრულება ხშირად ათჯერ იცვლება, სანამ ხელი მოეწერება, და თითოეული ვერსია თარგმანს ითხოვს.

• ცვლილებების რეჟიმი - ვმუშაობთ Word-ის ცვლილებების ჩვენებით, რომ მხარეებმა ზუსტად დაინახონ, რა შეიცვალა თარგმანშიც.
• მხოლოდ ცვლილება ფასდება - თარგმანის მეხსიერება ხელუხლებელ ნაწილს ცნობს და მეორე ვერსია პირველზე ბევრად იაფია.
• სწრაფი შემობრუნება - მოლაპარაკების დროს პროექტის ახალი ვერსია ხშირად რამდენიმე საათში ბრუნდება.
• საბოლოო ვერსიის სრული წაკითხვა - ხელმოწერამდე მთელ ტექსტს ერთიანად ვამოწმებთ, რომ ცალკეულმა ცვლილებებმა შიდა თანმიმდევრულობა არ დაარღვიოს.

კონფიდენციალურობა

• NDA სტანდარტულად - ყველა თანამშრომელთან; მოთხოვნისამებრ ვდებთ თქვენსას.
• შეზღუდული გუნდი - წილის ნასყიდობისა და საინვესტიციო ხელშეკრულებებზე მხოლოდ დანიშნული ლინგვისტები.
• დაშიფრული გადაცემა და შენახვა.
• წაშლა მოთხოვნისამებრ - ხელმოწერის ან პროექტის დასრულების შემდეგ.
• GDPR-თან შესაბამისი მონაცემთა დამუშავების ხელშეკრულება - ევროპულ მხარესთან მომუშავე კომპანიებისთვის.

ნოტარიული დამოწმება - როდის სჭირდება

• რეესტრში რეგისტრაცია - იჯარა, იპოთეკა, გირავნობა, წილის ნასყიდობა ხშირად ქართულ ტექსტს ითხოვს; თუ ორიგინალი უცხოურია, ნოტარიული თარგმანია საჭირო.
• სასამართლო - მტკიცებულებად წარდგენილი ხელშეკრულება ნოტარიულ თარგმანს ითხოვს.
• ბანკი - საკრედიტო და უზრუნველყოფის ხელშეკრულებები, ხშირად.
• საბაჟო და საგადასახადო ორგანოები - ცალკეულ პროცედურაში.
• პარტნიორისთვის ან შიდა გამოყენებისთვის - სერტიფიცირებული თარგმანი ჩვეულებრივ საკმარისია.

სანოტარო ფორმით დადებული გარიგებების დეტალები გარიგების დამოწმების გვერდზეა.

ფორს-მაჟორი, პასუხისმგებლობა და ზიანის ანაზღაურება

ეს ის მუხლებია, რომლებსაც მხარეები ხელმოწერისას ყველაზე ნაკლებად კითხულობენ და დავისას ყველაზე ხშირად.

• ფორს-მაჟორი - მოვლენების ჩამონათვალი, შეტყობინების ვადა და შედეგი. ჩამონათვალი ამომწურავია თუ საილუსტრაციო - ეს ერთი სიტყვით განისაზღვრება და თარგმანში ზუსტად უნდა გადავიდეს.
• პასუხისმგებლობის ზღვარი - თანხა, ფორმულა ან ხელშეკრულების ღირებულების პროცენტი.
• პირდაპირი და არაპირდაპირი ზიანი - მიუღებელი შემოსავალი, რეპუტაციული ზიანი; ანგლო-ამერიკულ და კონტინენტურ სამართალში ეს კატეგორიები განსხვავებულად არის აგებული.
• ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება - ინგლისური indemnity-ის ქართული შესატყვისი არ არის ერთი სიტყვა; ვიყენებთ ფორმულირებას, რომელიც ვალდებულების მოცულობას ზუსტად გადმოსცემს.
• გამონაკლისები - განზრახვა და უხეში გაუფრთხილებლობა, რომლებზეც ზღვარი არ ვრცელდება.

შეწყვეტა და მისი შედეგები

• შეწყვეტის საფუძვლები - არსებითი დარღვევა, გადახდისუუნარობა, კონტროლის შეცვლა, მოხერხებულობა.
• „არსებითი დარღვევა" - შეფასებითი ცნებაა; თარგმანში ის არ უნდა დავიწროვდეს და არც „სერიოზულ" ან „მნიშვნელოვან" დარღვევად იქცეს.
• გამოსწორების ვადა - რამდენი დღე აქვს მხარეს დარღვევის გამოსასწორებლად შეწყვეტამდე.
• შეტყობინების ფორმა - წერილობით, კონკრეტულ მისამართზე, კონკრეტული საშუალებით. ელფოსტის დაშვება ცალკე უნდა ეწეროს.
• შეწყვეტის შემდეგ მოქმედი მუხლები - კონფიდენციალურობა, დავის გადაწყვეტა, გადაუხდელი თანხები.

ინტელექტუალური საკუთრება და ლიცენზიები

ლიცენზიის, ფრენჩაიზისა და IT მომსახურების ხელშეკრულებებში ცალკე ტერმინოლოგიური ფენაა.

• ექსკლუზიური, არაექსკლუზიური და ერთადერთი ლიცენზია - სამი სხვადასხვა რეჟიმი.
• ტერიტორია და ვადა - ზუსტად, გეოგრაფიული ერთეულების ოფიციალური დასახელებებით.
• სუბლიცენზირება - დაშვებულია თუ არა.
• როიალტი - გამოთვლის ბაზა, პროცენტი და ანგარიშგების პერიოდი.
• სავაჭრო ნიშნები და პროდუქტის სახელები - არ ითარგმნება.
• პროგრამული უზრუნველყოფის ტერმინები - წყაროს კოდი, ობიექტური კოდი, SLA - IT ხელშეკრულებების სტანდარტული ლექსიკით.

რა უნდა მოგვაწოდოთ

• ტექსტი რედაქტირებად ფორმატში - Word ყველაზე კარგია; ნუმერაცია, ცხრილები და ცვლილებების რეჟიმი ნარჩუნდება.
• დანართები - ხშირად სწორედ იქაა ფასი, სპეციფიკაცია და მიწოდების გრაფიკი.
• ძველი ხელშეკრულებები იმავე მხარესთან - ტერმინოლოგიის თანხვედრისთვის.
• მხარეების ამონაწერები - დასახელებებისა და ხელმომწერების სწორი ფორმისთვის.
• დანიშნულება - ხელმოწერა, რეესტრი, სასამართლო, ბანკი.

ხშირი შეცდომები

1. „შეუძლია" „ვალდებულია"-დ ითარგმნა ან პირიქით.
2. განსაზღვრული ტერმინი ორ სინონიმად დაიშალა.
3. სამუშაო დღეები კალენდარულად გადავიდა.
4. ორენოვანს უპირატესი ენის მუხლი აკლდა.
5. დანართები არ ითარგმნა, არსებითი პირობები კი სწორედ იქ იყო.
6. პროექტის ყოველი ვერსია თავიდან ითარგმნა - ცვლილებების რეჟიმის ნაცვლად.
7. ჯვარედინი მითითებები არ შემოწმდა - მუხლი, რომელზეც ტექსტი მიუთითებს, ნუმერაციის ცვლილების შემდეგ სხვა აღმოჩნდა.

ვადები და ფასი

• NDA და მოკლე ხელშეკრულება - ხშირად იმავე დღეს.
• ათიდან ოცდაათ გვერდამდე - ერთიდან ორ სამუშაო დღემდე.
• ორმოცდაათგვერდიანი და მეტი - ორ-სამ დღეში, საჭიროებისას გუნდის განაწილებით და საერთო ტერმინთა ბაზით.
• განმეორებადობა - სტანდარტული მუხლები ფასს ამცირებს, განსაკუთრებით ხელშეკრულებების სერიაზე.
• პროექტის ახალი ვერსია - მხოლოდ ცვლილება ფასდება.
• ორენოვანი ვერსიის მომზადება - ცალკე სამუშაო, რომელიც შემდგომ ყველა თარგმანს ზოგავს.

ხშირი სცენარები

ექსპორტის ხელშეკრულება

მიწოდების ხელშეკრულება Incoterms-ით, სპეციფიკაციით და გადახდის პირობებით, ხშირად ორენოვნად.

დისტრიბუცია ევროპაში

დისტრიბუციის ხელშეკრულება ექსკლუზიურობით და მინიმალური მოცულობებით; ტერიტორიის განსაზღვრება განსაკუთრებით ზუსტად.

უცხოური სესხი

სასესხო და უზრუნველყოფის ხელშეკრულებები ნოტარიული თარგმანით რეესტრისთვის.

ინვესტორის შემოსვლა

წილის ნასყიდობისა და პარტნიორთა ხელშეკრულებები, მკაცრი კონფიდენციალურობით.

უცხოელი თანამშრომელი

ორენოვანი შრომითი ხელშეკრულება, რომელიც ბინადრობის ნებართვისთვისაც გამოდგება.

რატომ ჩვენ

• იურიდიული მთარგმნელები - სახელშეკრულებო სამართლის ცოდნით.
• ორმაგი შემოწმება - მოდალურ ზმნებზე, ვადებზე, თანხებსა და ჯვარედინ მითითებებზე.
• ცვლილებების რეჟიმში მუშაობა - მოლაპარაკების ტემპით.
• ორენოვანი ხელშეკრულებების მომზადება - უპირატესი ენის მუხლით.
• ნოტარიუსი იმავე შენობაში - დავით აღმაშენებლის გამზირი 117.

ხშირად დასმული კითხვები

სხვა კორპორაციული და იურიდიული დოკუმენტები