სამკვიდროზე უარის თქმა - როცა მემკვიდრეობა ტვირთია და არა სიკეთე

რატომ არსებობს ეს ინსტიტუტი

ქართული სამემკვიდრეო სამართლის ერთი პრინციპი ყველაფერს განსაზღვრავს: სამკვიდრო მთლიანად მიიღება ან მთლიანად უარიყოფა. ნაწილობრივი მიღება არ არსებობს.

ეს ნიშნავს, რომ ვერ აიღებთ ბინას და ვერ იტყვით უარს მამკვიდრებლის სესხზე. თუ სამკვიდროს იღებთ, ვალებსაც იღებთ, მიღებული წილის პროპორციულად.

სწორედ ამიტომ არსებობს უარის ინსტიტუტი: ის მემკვიდრეს იცავს იმ სიტუაციისგან, როცა მემკვიდრეობა ფინანსურ ზარალს ნიშნავს. უარის შემდეგ თქვენ სამკვიდროსთან არანაირი კავშირი აღარ გაქვთ - არც ქონებაზე და, რაც მთავარია, არც ვალებზე.

მეორე, თანაბრად ხშირი მოტივი უფრო ადამიანურია: ოჯახი თანხმდება, რომ ქონება ერთ ადამიანს უნდა დარჩეს - მაგალითად ბინა დედას ან იმ შვილს, ვინც მშობელს უვლიდა - და დანარჩენები ნებაყოფლობით იხსნიან თავს წილიდან.

ორი სახის უარი

განსხვავება არსებითია და ის შედეგს პირდაპირ ცვლის.

უარი კონკრეტული მემკვიდრის სასარგებლოდ

თქვენ აცხადებთ, რომ თქვენი წილი გადადის კონკრეტულ პირზე - მაგალითად და-ძმაზე ან მშობელზე. ეს ის ფორმაა, რომელსაც ოჯახები ყველაზე ხშირად ირჩევენ, როცა ქონების ერთ ადამიანთან თავმოყრა სურთ.

მნიშვნელოვანი შეზღუდვა: წილი შეიძლება გადაეცეს იმ პირს, ვინც ასევე მემკვიდრეა. უცხო ადამიანის სასარგებლოდ უარი არ ხდება - ეს უკვე ჩუქება იქნებოდა და სხვა პროცედურას საჭიროებს.

უბრალო უარი

თქვენ უბრალოდ იხსნით თავს სამკვიდროდან, ვის სასარგებლოდ არ მიუთითებთ. თქვენი წილი ნაწილდება დანარჩენ მემკვიდრეებზე კანონით დადგენილი წესით. ეს ის ფორმაა, რომელსაც ვალებისგან დასაცავად ირჩევენ.

ექვსი თვე: იმავე ვადაში

უარის თქმის ვადა იგივეა, რაც მიღებისა: ექვსი თვე მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღიდან.

ეს ხშირად აბნევს ოჯახებს, რომლებიც ფიქრობენ, რომ "არაფრის გაკეთება" უარის ტოლფასია. ასე არ არის:

• უმოქმედობა უარი არ არის. თუ განცხადებას არ შეიტანთ, ფორმალურად სამკვიდროს არც იღებთ და არც უარს ამბობთ - ეს ბუნდოვანი მდგომარეობაა, რომელიც შემდეგ დავად შეიძლება იქცეს.
• ფაქტობრივმა ქმედებებმა შეიძლება მიღება ჩათვალოს. თუ მამკვიდრებლის ბინაში ცხოვრობთ, კომუნალურს იხდით, ქონებას მართავთ ან ავეჯს ინაწილებთ, ეს შეიძლება სამკვიდროს ფაქტობრივ მიღებად ჩაითვალოს - ვალებთან ერთად.
• ვადის გაშვების შემდეგ უარი პრაქტიკულად შეუძლებელია.

ამიტომ, თუ ვალების ეჭვი გაქვთ, არ დაელოდოთ - მობრძანდით და ოფიციალურად დააფიქსირეთ თქვენი პოზიცია ვადაში.

უარი შეუქცევადია

ეს ამ გვერდის ყველაზე მნიშვნელოვანი წინადადებაა: უარის თქმის შემდეგ გადაწყვეტილების შეცვლა შეუძლებელია.

თუ ექვსი თვის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ სამკვიდროში კიდევ იყო ქონება, რომელზეც არ იცოდით, ან რომ ვალები სინამდვილეში უფრო მცირე იყო, უარი მაინც ძალაში რჩება. მისი გაუქმება მხოლოდ სასამართლოში, გამონაკლის შემთხვევებში - მოტყუების ან არსებითი შეცდომის დასაბუთებით - შეიძლება გახდეს შესაძლებელი, და ეს ძალიან რთული გზაა.

ამიტომ ვურჩევთ ყველა კლიენტს:

• ჯერ შეამოწმეთ, მერე თქვით უარი. ქონების და ვალების სრული სურათი უნდა გქონდეთ.
• თუ ვადა იწურება და სურათი გაურკვეველია, ხშირად უფრო რაციონალურია მიღების განცხადების შეტანა და ვალების პარალელურად შემოწმება - თუმცა გახსოვდეთ, რომ მიღების შემდეგ უარი უკვე შეუძლებელია. ეს გადაწყვეტილება კონკრეტულ სიტუაციაზეა დამოკიდებული და შეხვედრაზე ერთად ვწონით.

როგორ შევამოწმოთ ვალები

უარის გადაწყვეტილება მხოლოდ მაშინ არის გამართლებული, თუ ის ინფორმაციაზეა დაფუძნებული. აი, სად უნდა მოძებნოთ.

• საკრედიტო ისტორია - გვიჩვენებს საბანკო და მიკროსაფინანსო სესხებს.
• ბანკების ცნობები - ანგარიშები, ნაშთები, აქტიური სესხები, საკრედიტო ბარათები.
• აღსრულების ეროვნული ბიურო - მიმდინარე სააღსრულებო წარმოებები.
• საგადასახადო დავალიანება შემოსავლების სამსახურში.
• ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან - აქ ჩანს იპოთეკა, ყადაღა და სხვა დატვირთვები.
• თავად ოჯახის ინფორმაცია - კერძო სესხები, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, თავდებობა.

ბოლო პუნქტს ცალკე ყურადღება სჭირდება: თავდებობა ხშირად ყველაზე მოულოდნელი ვალია. თუ მამკვიდრებელი სხვის სესხზე თავდები იყო, ეს ვალდებულებაც სამკვიდროს ნაწილია, თუნდაც ძირითადი მოვალე რეგულარულად იხდიდეს.

ცნობების გამოთხოვაში ნოტარიუსის მეშვეობითაც შეგვიძლია დაგეხმაროთ.

რა დოკუმენტები სჭირდება

• თქვენი პირადობის მოწმობა ან პასპორტი - ორიგინალი.
• მამკვიდრებლის გარდაცვალების მოწმობა. უცხოური მოწმობის შემთხვევაში - აპოსტილით და ქართული ნოტარიული თარგმანით.
• ნათესაური კავშირის დამადასტურებელი დოკუმენტი - რომ დადგინდეს, რომ თქვენ მემკვიდრე ხართ და, შესაბამისად, უფლება გაქვთ უარი თქვათ.
• თუ უარს კონკრეტული პირის სასარგებლოდ ამბობთ - მისი ზუსტი მონაცემები და დადასტურება, რომ ისიც მემკვიდრეა.

პროცედურა 20-30 წუთია. ის ჩვეულებრივ უფრო მარტივია, ვიდრე მიღება, რადგან ქონების დოკუმენტები აქ საჭირო არ არის.

უარის შედეგები

უარის შემდეგ სამართლებრივად ისე ითვლებით, თითქოს მემკვიდრე საერთოდ არ ყოფილიყავით.

• ქონებაზე უფლება არ გაქვთ - არც ახლა და არც მოგვიანებით აღმოჩენილ ქონებაზე.
• ვალებზე პასუხს არ აგებთ - ეს ამ აქტის მთავარი სარგებელია.
• თქვენი წილი გადანაწილდება - ან კონკრეტულ პირზე, თუ მას მიუთითებთ, ან დანარჩენ მემკვიდრეებზე კანონით.
• თქვენი შვილები ავტომატურად არ იკავებენ თქვენს ადგილს - უარი პირადი გადაწყვეტილებაა და მისი შედეგები კონკრეტულ სიტუაციაზეა დამოკიდებული. თუ თქვენი შვილების ინტერესები გაწუხებთ, ეს შეხვედრაზე ცალკე უნდა განვიხილოთ.
• უკან დაბრუნება შეუძლებელია.

უარი არასრულწლოვნის სახელით

ეს ცალკე და უფრო რთული შემთხვევაა.

არასრულწლოვანი მემკვიდრის სახელით მოქმედებს მისი კანონიერი წარმომადგენელი - ჩვეულებრივ მშობელი. თუმცა უარი ბავშვის ქონებრივი უფლების შემცირებაა, ამიტომ მას დამატებითი კონტროლი სჭირდება: ტიპურად საჭიროა მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს თანხმობა.

რას ნიშნავს ეს პრაქტიკულად:

• პროცედურა უფრო ხანგრძლივია და წინასწარ უნდა დაიწყოს, რომ ექვსთვიან ვადაში მოესწროს;
• საჭიროა დასაბუთება, რომ უარი ბავშვის ინტერესებშია - რაც ჩვეულებრივ მაშინ არის, როცა სამკვიდროში ვალები ქონებას აჭარბებს;
• თუ დასაბუთება არ არის დამაჯერებელი, თანხმობა არ გაიცემა.

თუ ასეთი სიტუაცია გაქვთ, დაგვირეკეთ რაც შეიძლება ადრე - აქ ვადა განსაკუთრებით მჭიდროა.

უარი საზღვარგარეთიდან

ისევე როგორც მიღება, უარიც შესაძლებელია ჩამოსვლის გარეშე.

1. მინდობილობა იწერება საცხოვრებელ ქვეყანაში, სადაც პირდაპირ უნდა ეწეროს უფლებამოსილება სამკვიდროზე უარის თქმაზე. ზოგადი სამემკვიდრეო ფორმულირება აქ არ კმარა - უარი განსაკუთრებული უფლებამოსილებაა და ის ცალსახად უნდა იყოს ჩაწერილი.
2. აპოსტილი იმავე ქვეყანაში.
3. ქართული ნოტარიული თარგმანი და განცხადების შეტანა წარმომადგენლის მიერ.

ალტერნატიულად, ცალკეულ შემთხვევაში შესაძლებელია თავად უარის განცხადების გაფორმება უცხოეთში, აპოსტილით და თარგმანით - რომელი გზაა უმოკლესი, კონკრეტულ ქვეყანაზეა დამოკიდებული. დაგვირეკეთ და გეტყვით.

ისევ გავიმეორებთ: სამივე ნაბიჯი დროს ითხოვს, ხშირად ორ-სამ კვირას. ექვსთვიანი ვადა კი არავის ელოდება.

ალტერნატივები უარის გვერდით

უარი ერთადერთი ინსტრუმენტი არ არის და ზოგჯერ სხვა გზა უკეთესად ემსახურება მიზანს.

• მიღება და შემდეგ წილის გასხვისება. თუ გსურთ, რომ წილი ოჯახის წევრს გადასცეთ, მაგრამ ვალები არ გაწუხებთ, შეგიძლიათ სამკვიდრო მიიღოთ და შემდეგ წილი აჩუქოთ ან მიჰყიდოთ. ეს უფრო მოქნილია, რადგან კონტროლი გრჩებათ, სამაგიეროდ ვალები გადმოგყვებათ.
• სამკვიდროს გაყოფის შეთანხმება. ყველა მემკვიდრე იღებს სამკვიდროს, შემდეგ კი თანხმდება, ვინ რას აიღებს რეალურად. ეს ხშირად უკეთესი გზაა, ვიდრე უარი, რადგან საკომპენსაციო მექანიზმებს უშვებს.
• ნაწილობრივი კომპენსაცია. ფორმალურად ყველა იღებს წილს, ფაქტობრივად კი ერთი იხდის დანარჩენებს.

რომელი ვარიანტია სწორი, დამოკიდებულია იმაზე, გაწუხებთ თუ არა ვალები. თუ ვალები არ არის და საკითხი მხოლოდ ქონების განაწილებაა, გაყოფის შეთანხმება თითქმის ყოველთვის სჯობს უარს - რადგან ის შეუქცევადი არ არის.

რა არ არის უარი

რამდენიმე ქმედება ჰგავს უარს, მაგრამ სამართლებრივად სულ სხვა შედეგი აქვს. მათი აღრევა ძვირი ჯდება.

• ზეპირი შეთანხმება ოჯახში - "მე არაფერს ვითხოვ, ბინა ძმას დარჩეს" - სამართლებრივად არაფერს ნიშნავს. ვალები მაინც თქვენზეც გადმოვა, თუ სამკვიდრო ფაქტობრივად მიიღეთ.
• განცხადების არშეტანა - როგორც ზემოთ აღინიშნა, ეს უარი არ არის.
• ქონების არგამოყენება - ის, რომ ბინაში არ ცხოვრობთ, არ ნიშნავს, რომ სამკვიდროზე უარი თქვით.
• წილის ჩუქება მიღების შემდეგ - ეს ლეგიტიმური გზაა, მაგრამ უარი არ არის: ვალები თქვენთან რჩება, რადგან სამკვიდრო უკვე მიიღეთ.
• უცხო პირის სასარგებლოდ უარი - ასეთი ინსტიტუტი არ არსებობს; წილი მხოლოდ სხვა მემკვიდრეს შეიძლება გადაეცეს.

თუ თქვენი განზრახვა ისაა, რომ ქონება სხვას დარჩეს და ვალებზე პასუხი არ აგოთ, ერთადერთი საიმედო გზა ოფიციალური უარია ვადაში.

ხშირი შეცდომები

1. ვარაუდი, რომ უმოქმედობა უარია. არაფრის გაკეთება ბუნდოვან სამართლებრივ მდგომარეობას ქმნის და ფაქტობრივმა ქმედებებმა შეიძლება მიღება ჩათვალოს.
2. ბინაში ცხოვრება ან კომუნალურის გადახდა უარის თქმის განზრახვის მიუხედავად - ეს ფაქტობრივი მიღების ნიშნებია.
3. უარი ვალების შემოწმების გარეშე - ან პირიქით, უარი მაშინ, როცა ქონება ვალებს მნიშვნელოვნად აჭარბებდა.
4. უარი უცხო პირის სასარგებლოდ - ეს შეუძლებელია; წილი მხოლოდ სხვა მემკვიდრეს შეიძლება გადაეცეს.
5. თავდებობის დავიწყება. ყველაზე ხშირად სწორედ თავდებობა ხდება მოულოდნელი ვალი.
6. მინდობილობაში უარის უფლებამოსილების არქონა - ზოგადი სამემკვიდრეო ფორმულირება არ კმარა.

საფასური და ვადა

• სანოტარო ტარიფი სახელმწიფოს დადგენილია და უარის განცხადებაზე ის შედარებით დაბალია, რადგან ქონების შეფასება არ ხდება.
• თარგმანი და უცხოური დოკუმენტების დამოწმება ცალკე ისახება.
• ვადა - 20-30 წუთი, თუ დოკუმენტები წესრიგშია.
• არასრულწლოვნის სახელით - მნიშვნელოვნად მეტი, რადგან საჭიროა მეურვეობის ორგანოს თანხმობა.
• კონსულტაცია იმაზე, უარი გირჩევნიათ თუ მიღება, ცალკე არ ფასდება - ეს შეხვედრის ნაწილია.
• ჩაწერა სტანდარტულ შემთხვევაში საჭირო არ არის; არასრულწლოვნის სახელით ან უცხოური დოკუმენტების თარგმანთან ერთად - სასურველია.

ხშირი სცენარები

მამკვიდრებელს დიდი სესხი ჰქონდა

ვალები ქონებას აჭარბებს. უბრალო უარი ყველა მემკვიდრისგან იცავს ოჯახს ფინანსური ტვირთისგან. ოღონდ შემოწმდეს, ნამდვილად აჭარბებს თუ არა.

ბინა დედას უნდა დარჩეს

შვილები ამბობენ უარს დედის სასარგებლოდ. ეს კლასიკური შემთხვევაა, სადაც უარი კონკრეტული მემკვიდრის სასარგებლოდ იდეალურად მუშაობს.

ერთი შვილი უვლიდა მშობელს

დანარჩენები უარს ამბობენ მის სასარგებლოდ. თუ კომპენსაციაც იგულისხმება, ხშირად უკეთესია გაყოფის შეთანხმება და არა უარი.

მემკვიდრე საზღვარგარეთ ცხოვრობს და ქართული ქონება არ აინტერესებს

უარი მინდობილობით, სადაც უარის უფლებამოსილება პირდაპირაა ჩაწერილი.

სამკვიდროში მხოლოდ ძველი ავტომობილი და სესხია

ტიპური შემთხვევა, სადაც უარი ერთადერთი რაციონალური გადაწყვეტილებაა - ოღონდ ვადაში.

ხშირად დასმული კითხვები

სხვა სანოტარო მოქმედებები