სამკვიდროს მმართველის დანიშვნა - რომ ბიზნესი და ქონება არ გაჩერდეს, სანამ მემკვიდრეები უფლებას მიიღებენ

რა პრობლემას წყვეტს ეს აქტი

გარდაცვალების მომენტში ორი რამ ერთდროულად ხდება: მამკვიდრებელი წყვეტს ქონების მართვას, ხოლო მემკვიდრეები ჯერ არ იწყებენ მას. ეს არის ის ცარიელი პერიოდი, რომელსაც მმართველი ავსებს.

რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში:

• მინდობილობა უქმდება. ყველა მინდობილობა, რომელიც მამკვიდრებელმა გასცა, გარდაცვალების მომენტში წყდება - მასში მითითებული ვადის მიუხედავად. ბანკები და საჯარო რეესტრი ამას მაშინვე ამოწმებენ.
• ანგარიშები ბლოკირდება. თანხის გატანა შეუძლებელია.
• კომპანია შეიძლება დირექტორის გარეშე დარჩეს, თუ მამკვიდრებელი ერთადერთი დირექტორი იყო. ხელშეკრულებები არ იწერება, ხელფასები არ გაიცემა, საგადასახადო დეკლარაცია არ წარედგინება.
• მოიჯარე არ იცის, ვის გადაუხადოს, ხოლო ხელშეკრულების განახლება ან შეწყვეტა ვერავინ გადაწყვეტს.
• ქონებას ფიზიკური მოვლა სჭირდება - დაცვა, დაზღვევა, კომუნალური გადასახადები, სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოები.

მმართველი არ ხდება მესაკუთრე და ქონებას არ ინაწილებს. მისი ერთადერთი ფუნქციაა, რომ სამკვიდრო შეინარჩუნოს იმ მდგომარეობაში, რომელშიც მემკვიდრეები მას მიიღებენ.

როდის არის მმართველი ნამდვილად საჭირო

ეს არ არის აქტი, რომელიც ყველა სამემკვიდრეო საქმეს სჭირდება. მისი დანიშვნა გამართლებულია მაშინ, როცა უმოქმედობა ზარალს ნიშნავს.

თითქმის ყოველთვის საჭიროა

• მოქმედი ბიზნესი - განსაკუთრებით მაშინ, როცა მამკვიდრებელი ერთადერთი დირექტორი ან ერთადერთი პარტნიორი იყო.
• თანამშრომლები, რომლებსაც ხელფასი უნდა გაეცეთ.
• მიმდინარე ხელშეკრულებები მომწოდებლებთან ან კლიენტებთან, რომელთა შესრულებაც ვადებზეა მიბმული.
• სასოფლო-სამეურნეო აქტივი - მოსავალი, პირუტყვი, სეზონური სამუშაოები, რომლებიც ლოდინს ვერ გაუძლებს.

ხშირად სასარგებლოა

• გაქირავებული უძრავი ქონება - რომ ქირა გროვდებოდეს და მოიჯარესთან ურთიერთობა არ გაწყდეს.
• ქონება, რომელიც დაცვას ან შენახვას საჭიროებს.
• მემკვიდრეები საზღვარგარეთ არიან და ადგილზე ვერავინ მოქმედებს.
• სამკვიდროში დავაა და ნეიტრალური პირის მართვა ორივე მხარეს აწყობს.

ჩვეულებრივ არ არის საჭირო

თუ სამკვიდრო მხოლოდ საცხოვრებელი ბინაა, საბანკო ანგარიშია ან ავტომობილია, რომელიც ექვს თვეს დაელოდება - მმართველის დანიშვნა ზედმეტი ხარჯია.

რა შეუძლია მმართველს და რა არა

უფლებამოსილების საზღვარი დანიშვნის აქტში იწერება და სწორედ ის განსაზღვრავს, რამდენად სასარგებლო იქნება მმართველი.

ტიპურად შეუძლია

• ქონების შენარჩუნება და მოვლა: დაცვა, დაზღვევა, რემონტი, კომუნალური და საგადასახადო გადასახდელების გადახდა;
• მიმდინარე შემოსავლების მიღება - ქირა, დივიდენდი, ანგარიშსწორება კლიენტებისგან;
• მიმდინარე ხარჯების დაფარვა სამკვიდრო ქონების ხარჯზე;
• ბიზნესის ყოველდღიური ოპერაციული მართვა;
• სამკვიდროს ინტერესების დაცვა მესამე პირებთან და უწყებებთან.

ჩვეულებრივ არ შეუძლია

• ქონების გასხვისება - ბინის ან ბიზნესის გაყიდვა, ჩუქება, დატვირთვა. ეს მესაკუთრის უფლებაა და მმართველი მესაკუთრე არ არის.
• ქონების განაწილება მემკვიდრეებს შორის - ეს სამკვიდრო მოწმობის და შემდგომი შეთანხმების საკითხია.
• თანხის გატანა პირადი საჭიროებისთვის, მათ შორის მემკვიდრეებისთვის ავანსის გაცემა.
• სამკვიდროს სტრუქტურის არსებითი შეცვლა - ახალი ბიზნესის დაწყება, დიდი ინვესტიცია, სარისკო გარიგებები.

თუ გარკვეული გამონაკლისი გჭირდებათ - მაგალითად სასწრაფოდ გასაყიდი, სწრაფად ფუჭებადი საქონელი - ეს დანიშვნის აქტში ცალკე უნდა ჩაიწეროს.

ვინ შეიძლება იყოს მმართველი

კანონი ვიწრო წრეს არ ადგენს, მაგრამ პრაქტიკაში არჩევანი სამ ვარიანტს შორისაა.

• ერთ-ერთი მემკვიდრე. ყველაზე ხშირი და ყველაზე იაფი ვარიანტი. მუშაობს მაშინ, როცა მემკვიდრეებს შორის ნდობაა და კონფლიქტი არ არის.
• ოჯახის ნეიტრალური წევრი ან სანდო ადამიანი, რომელიც თავად მემკვიდრე არ არის. კარგი არჩევანია, როცა მემკვიდრეებს შორის დაძაბულობაა.
• პროფესიონალი - ადვოკატი, ბუღალტერი, მენეჯერი. ბიზნესის შემთხვევაში ხშირად ეს ერთადერთი რეალისტური ვარიანტია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა კომპანიას სპეციფიკური ცოდნა სჭირდება.

ძირითადი მოთხოვნებია ქმედუნარიანობა, ინტერესთა კონფლიქტის არარსებობა და რეალური შესაძლებლობა, რომ ადამიანმა ეს ფუნქცია შეასრულოს. თუ მმართველი უცხო ქვეყნის მოქალაქეა ან საზღვარგარეთ ცხოვრობს, ეს ფორმალურად არ იკრძალება, მაგრამ პრაქტიკულად რთულია: მართვა ადგილზე ყოფნას ითხოვს.

მმართველის თანხმობა აუცილებელია - ეს ვალდებულებაა და არა უფლება, და მასზე პასუხისმგებლობაც მოჰყვება.

როგორ ინიშნება მმართველი

1. ინიციატივა. დანიშვნას ითხოვს მემკვიდრე, სამკვიდროს კრედიტორი ან სხვა დაინტერესებული პირი, რომელსაც სამკვიდროს შენარჩუნება ეხება.
2. დასაბუთება. უნდა ჩანდეს, რატომ ვერ გაუძლებს ქონება ექვსთვიან ლოდინს: მოქმედი ბიზნესი, თანამშრომლები, მოიჯარეები, სეზონური სამუშაოები.
3. კანდიდატურა და მისი თანხმობა.
4. უფლებამოსილების განსაზღვრა. ნოტარიუსი ადგენს, რის გაკეთება შეუძლია მმართველს და რის არა, საჭიროების შემთხვევაში თანხობრივი ლიმიტებით.
5. დანიშვნის აქტი - ფორმდება ნოტარიულად, ფიქსირდება რეესტრში და სამემკვიდრეო საქმეში.

აქტი ის დოკუმენტია, რომელსაც მმართველი წარუდგენს ბანკს, საჯარო რეესტრს, მოიჯარეს, მომწოდებელს და სახელმწიფო უწყებებს - ამიტომ მასში უფლებამოსილება ზუსტად უნდა იყოს ჩამოწერილი. ზედმეტად ზოგადი ფორმულირება იმას ნიშნავს, რომ ბანკი მმართველს არ დაუშვებს.

რა დოკუმენტები სჭირდება

• განმცხადებლის პირადობის დოკუმენტი და დაინტერესების დამადასტურებელი საბუთი - ჩვეულებრივ ნათესაობის დოკუმენტი ან გახსნილი სამემკვიდრეო საქმე.
• მამკვიდრებლის გარდაცვალების მოწმობა.
• შემოთავაზებული მმართველის პირადობის დოკუმენტი და მისი წერილობითი თანხმობა.
• ქონების დამადასტურებელი დოკუმენტები - ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან, ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, საიჯარო ხელშეკრულებები, ბანკის ცნობები.
• დასაბუთება - რატომ არის მართვა აუცილებელი. საკმარისია მოკლე ახსნა და ის დოკუმენტები, რომლებიც მას ადასტურებს: შრომითი ხელშეკრულებები, მიმდინარე კონტრაქტები, საიჯარო შეთანხმებები.

პროცედურა ჩვეულებრივ 40-60 წუთია, თუ დოკუმენტები მზადაა. რთულ კორპორაციულ სიტუაციაში წინასწარი ჩაწერა და ტექსტის მომზადება სასურველია.

მმართველის ანგარიშვალდებულება

მმართველი სამკვიდროს სახსრებს განკარგავს, ამიტომ მასზე გამჭვირვალობის მოთხოვნაა. ეს ორივე მხარეს იცავს.

• ცალკე აღრიცხვა. სამკვიდროს შემოსავლები და ხარჯები არ უნდა ერეოდეს მმართველის პირად სახსრებს. ცალკე ანგარიში ან მინიმუმ ცალკე აღრიცხვა აუცილებელია.
• დოკუმენტური დასაბუთება. ყოველი ხარჯი უნდა იყოს დადასტურებული: ხელშეკრულება, ინვოისი, ქვითარი.
• ანგარიში მემკვიდრეების წინაშე. პროცედურის დასრულებისას მმართველი აბარებს ქონებას და წარადგენს ანგარიშს.
• პასუხისმგებლობა. თუ მმართველმა უფლებამოსილება გადააჭარბა ან ქონება უპატიოსნოდ განკარგა, ის ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელია.
• ანაზღაურება. მმართველის შრომა შეიძლება ანაზღაურდეს სამკვიდროს ხარჯზე - ეს წინასწარ უნდა შეთანხმდეს და აქტში აისახოს, თორემ შემდეგ დავის საგანი ხდება.

გირჩევთ, მმართველმა თავიდანვე აწარმოოს მარტივი ჟურნალი: თარიღი, ოპერაცია, თანხა, დამადასტურებელი დოკუმენტი. ექვსი თვის შემდეგ ეს ერთი ფურცელი ბევრ კითხვას ხურავს.

ბიზნესი სამკვიდროში: ყველაზე რთული შემთხვევა

კომპანიის მემკვიდრეობა ცალკე სირთულეა, სადაც მმართველი ხშირად საკმარისი არ არის და პარალელური ნაბიჯებიც სჭირდება.

• დირექტორის ვაკანსია. თუ მამკვიდრებელი ერთადერთი დირექტორი იყო, კომპანიას წარმომადგენლობითი ორგანო არ ჰყავს. ახალი დირექტორის დანიშვნა პარტნიორთა გადაწყვეტილებას ითხოვს, გადაწყვეტილების მიღება კი წილის მფლობელს - ანუ იმას, ვისაც ჯერ მოწმობა არ აქვს. ეს წრეა, რომლის გარღვევაც კონკრეტულ სიტუაციაზეა დამოკიდებული და ცალკე უნდა დაიგეგმოს.
• წესდების შემოწმება. ბევრ შპს-ში წესდება ითვალისწინებს პარტნიორთა უპირატეს უფლებას ან თანხმობის აუცილებლობას წილის გადასვლაზე. ეს პირდაპირ აისახება იმაზე, ვინ მიიღებს წილს.
• რამდენიმე პარტნიორი. თუ კომპანიაში სხვა პარტნიორებიც არიან, მათ საკუთარი ინტერესები აქვთ და მმართველის კანდიდატურა ხშირად მათთანაც უნდა შეთანხმდეს.
• საგადასახადო ვალდებულებები - დეკლარაციები ვადაში უნდა წარედგინოს, მიუხედავად იმისა, ვინ მართავს კომპანიას.
• პარტნიორთა ოქმები - მოწმობის მიღების შემდეგ ცვლილებები რეესტრში სწორედ ამ ფორმით რეგისტრირდება.

თუ სამკვიდროში მოქმედი ბიზნესია, გირჩევთ, დაგვირეკოთ პირველივე დღეებში - აქ დაგვიანებული რეაქციის ფასი ყველაზე მაღალია.

გაქირავებული უძრავი ქონება

ეს უფრო მარტივი და ძალიან ხშირი შემთხვევაა.

თუ ბინა ან კომერციული ფართი გაქირავებულია, გარდაცვალების შემდეგ მოიჯარე უცნაურ მდგომარეობაში აღმოჩნდება: ხელშეკრულება ძალაშია, მაგრამ არავინ იცის, ვის გადაუხადოს და ვისთან გადაწყვიტოს მიმდინარე საკითხები.

მმართველის დანიშვნა ამას ხურავს:

• ქირა გროვდება სამკვიდროს სასარგებლოდ და არა იკარგება;
• კომუნალური და საგადასახადო გადასახდელები ფარდება დროულად;
• მოიჯარესთან ურთიერთობა გრძელდება და ხელშეკრულება არ წყდება;
• ქონების ფიზიკური მდგომარეობა ნარჩუნდება.

ექვსი თვის შემდეგ დაგროვილი ქირა სამკვიდროს ნაწილია და მემკვიდრეებს შორის იმავე წილებით ნაწილდება.

როდის წყდება მმართველობა

• სამკვიდრო მოწმობის გაცემით - ეს ძირითადი და ყველაზე ხშირი შემთხვევაა. მემკვიდრეები ხდებიან მესაკუთრეები და მართვა მათზე გადადის.
• ვადის გასვლით, თუ დანიშვნის აქტში კონკრეტული ვადა იყო მითითებული.
• მმართველის უარით - მას შეუძლია უფლებამოსილებაზე უარი თქვას.
• გადაყენებით, თუ მმართველი ვალდებულებებს არ ასრულებს ან უფლებამოსილებას აჭარბებს. ამას მემკვიდრეები ან სხვა დაინტერესებული პირი ითხოვს.
• მმართველის გარდაცვალებით ან ქმედუუნარობით.

დასრულებისას მმართველი აბარებს ქონებას და წარადგენს ანგარიშს შემოსავლებსა და ხარჯებზე. სწორედ ამიტომ არის აღრიცხვა თავიდანვე მნიშვნელოვანი.

ალტერნატივები და დამატებითი ინსტრუმენტები

მმართველის დანიშვნა ერთადერთი გზა არ არის და ხშირად მას სხვა ინსტრუმენტები ავსებს.

• ანდერძში მმართველის წინასწარი დასახელება. ანდერძში შეიძლება მიეთითოს, ვინ უნდა მართოს ქონება გარდამავალ პერიოდში. ეს მნიშვნელოვნად ამარტივებს პროცედურას და ოჯახში დავასაც ხსნის.
• მეორე დირექტორის წინასწარი დანიშვნა კომპანიაში - ეს სიცოცხლეშივე კეთდება და გარდაცვალების შემთხვევაში კომპანია მმართველობის გარეშე არ რჩება. ბიზნესის მფლობელებისთვის ეს ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური პრევენციული ნაბიჯია.
• პარტნიორული შეთანხმება იმაზე, რა მოხდება პარტნიორის გარდაცვალების შემთხვევაში.
• მემკვიდრეთა ერთობლივი შეთანხმება - თუ მემკვიდრეები თანხმდებიან და დავა არ არის, ზოგიერთი ყოველდღიური საკითხი პრაქტიკულად წყდება ფორმალური დანიშვნის გარეშეც, თუმცა ბანკთან და რეესტრთან ეს არ იმუშავებს.

თუ ბიზნესის მფლობელი ხართ, ამ ინსტრუმენტებზე ფიქრი სიცოცხლეშივე ღირს - ეს ერთი შეხვედრაა, რომელიც ოჯახს თვეების პრობლემას ააცილებს.

ხშირი შეცდომები

1. დაგვიანება. მმართველი ინიშნება მაშინ, როცა ზარალი უკვე დადგა - თანამშრომლები წავიდნენ, კონტრაქტი გაწყდა, მოსავალი დაიკარგა.
2. ზედმეტად ზოგადი უფლებამოსილება. ბანკი და რეესტრი ზოგად ფორმულირებას არ იღებენ - საჭიროა კონკრეტული მოქმედებების ჩამონათვალი.
3. ანაზღაურების გაურკვევლობა. თუ წინასწარ არ შეთანხმდა, ექვსი თვის შემდეგ ეს დავის საგანი ხდება.
4. აღრიცხვის არარსებობა. მმართველი კეთილსინდისიერად მოქმედებს, მაგრამ ვერაფერს ადასტურებს - და ეჭვის ქვეშ ექცევა.
5. სახსრების შერევა. სამკვიდროს ფული მმართველის პირად ანგარიშზე - ყველაზე სწრაფი გზა კონფლიქტამდე.
6. მმართველად კონფლიქტის მონაწილე მხარის დანიშვნა - როცა მემკვიდრეებს შორის დავაა, ნეიტრალური პირი გაცილებით სჯობს.

საფასური და ვადა

• სანოტარო ტარიფი სახელმწიფოს დადგენილია და ყველა ნოტარიუსთან ერთნაირია.
• მმართველის ანაზღაურება, თუ ის გათვალისწინებულია, სამკვიდროს ხარჯზე იფარება და წინასწარ უნდა შეთანხმდეს.
• თარგმანი და უცხოური დოკუმენტების დამოწმება ცალკე ისახება.
• ვადა - 40-60 წუთი, თუ დოკუმენტები მზადაა. რთულ კორპორაციულ სიტუაციაში ტექსტის წინასწარი მომზადება სასურველია.
• ჩაწერა რეკომენდებულია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბიზნესზეა საუბარი და უფლებამოსილება დეტალურად უნდა გაიწეროს.

ხშირი სცენარები

მამა გარდაიცვალა, კომპანია მუშაობს

თანამშრომლები, მიმდინარე კონტრაქტები, საგადასახადო ვადები. მმართველი ინიშნება პირველივე კვირაში, პარალელურად კი იგეგმება, როგორ მოწესრიგდება დირექტორის საკითხი მოწმობის მიღების შემდეგ.

ორი ბინა გაქირავებულია

მოიჯარეებმა არ იციან, ვის გადაუხადონ. მმართველი აგროვებს ქირას, ფარავს კომუნალურს და ხელშეკრულებებს ინარჩუნებს.

მემკვიდრეები სამ ქვეყანაშია

ადგილზე ვერავინ მოქმედებს. მმართველად ინიშნება საქართველოში მყოფი სანდო პირი, ხოლო მემკვიდრეები პარალელურად აგზავნიან მინდობილობებს სამემკვიდრეო განცხადებებისთვის.

მემკვიდრეებს შორის დავაა

ნეიტრალური პროფესიონალი მმართველად ორივე მხარეს აწყობს და ქონებას დავის დასრულებამდე იცავს.

სასოფლო-სამეურნეო ქონება სეზონში

მოსავალი ექვს თვეს ვერ დაელოდება. მმართველის უფლებამოსილებაში ცალკე იწერება მოსავლის აღება და, საჭიროების შემთხვევაში, სწრაფად ფუჭებადი პროდუქციის რეალიზაცია.

ხშირად დასმული კითხვები

სხვა სანოტარო მოქმედებები